سعید حاتمی: ما و طنز

Sunday, September 24, 2006

ما و طنز

چند وقت پيش يکی از دوستان می‌گفت «چرا کم طنز می‌نويسی؟» گفتم «ملت ما امت عاشوراست، چيزی غير از نوحه و منبر بر آنها اثر نمی‌گذارد.»
وقتی دور و بر خودم را نگاه می‌کنم، تا زمانی که بخندند تفاوتی بين طنز و سرگرمی قائل نيستند! وقتی هم خنده‌اشان نگيرد، می‌شود هجو و توهين و بقيه چيزها!
بارها ديده و خوانده‌ام که چگونه يک طنز را مانند مقاله علمی نقد کرده‌اند و از آن ايراد گرفتند؛ به طور مثال اگر در طنزی، چهره انسانی که حقوق زنان را محترم نمی‌شمارد به تصوير کشيده شود، بلافاصله افراد يا گروه‌های طرفدار حقوق زنان به آن ايراد می‌گيرند که «چرا به زنان توهين شده و اين رفتار را تبليغ کرده‌ايد!» در صورتيکه وقتی نکته‌ای به طنز آورده می‌شود، در واقع انتقاد است، نه تبليغ آن موضوع.
مشکل ديگری که گريبانگير قشر مدعای روشنفکری است، عدم تحمل طنز است و آنرا با روشنفکری مخالف می‌دانند! اين دوستان بيشتر ترجيح می‌دهند، طرف مقابل را روبروی خود بنشانند و شروع به نصيحت و موعظه کنند. هرچند اين روش بخاطر فرهنگ منبری ما، کارايی بيشتری نشان داده، ولی در عمل می‌بينيم که نتيجه‌ی مطلوبی نداشته.
با وجود اينکه به نظر من بسياری از طنزپردازان ما در زمره روشنفکران گنجانده می‌شوند، ولی همين‌ها از جانب مدعيان روشنفکری به جلف و متحجر بودن متهم می‌شوند! در فرهنگ عامی هم شخصی مقبول جامعه است که بقول معروف سنگين و باوقار و جدی باشد و طنزپردازان را در حد يک دلقک که تنها وظيفه خندانيدن را برعهده دارند، می‌بينند. اگر هم موضوعی را که خود با آن در ارتباط هستند به طنز مورد انتقاد قرار گيرد، آشفته می‌شوند و می‌گيرند و می‌بندند و می‌زنند؛ نمونه آخرين آن کاريکاتور‌های روزنامه دانمارکی و روزنامه ايران و شرق!

همه اينها مقدمه اين بود تا بگويم، دوستان عزيز، روشنفکران گرانقدر، سروران بزرگوار، بياييم طنز را آنطور که هست بشناسيم. بياييم بين زبان طنز و تمسخر تفاوت قائل شويم و هر دو را با يک چوب نرانيم. اگر شما در برابر مشکلات اجتماعی به نصيحت پدرانه يا بگير و ببند و بکش اعتقاد داريد، روش کسانی که به کاربرد زبان طنز اعتقاد دارند را هم به عنوان يک راه کار، تحمل کنيد.
يادداشت پيشين من کاملاً آگاهانه و در نقد فرهنگ خودبزرگ‌بينی و اولين بودن در جامعه امروزی ما بود. آنطور هم که از نوشته‌های اکثر دوستان شروع کننده اين جريان، برداشت کردم، چيزی غير از انتقاد به اينگونه رفتار‌ها نبود. حال کسانی در اين بين از شخص خاصی نام بردند، که باز هم نمی‌توان به آن ايراد گرفت؛ چون مسأله فراتر از مشکل يک شخص است. بهتر است کمی به دور و بر خودمان نگاه کنيم. کلنگ هر طرح بزرگ و کوچکی در ايران به زمين می‌خورد، تابلو بزرگترين و اولين و ... در خاورميانه در کنار آن وجود دارد. کودکان خود را مجبور می‌کنيم در انواع و اقسام کلاس‌ها شرکت کنند تا کمتر از فرزندان فامیل و آشنا نباشند! کوچکترين توانايی‌های خود و حتی نزديکان را با افتخار در بوق و کرنا می‌کنيم! تمام اينها به جامعه‌ای منتهی شده که برادر و خواهر چشم ديدن هم را ندارند و همه به دنبال بهتر و اول شدن هستيم. شايد بگوييد نفس اين کار به خودی خود اشکالی ندارد، من هم با شما موافقم، ولی وقتی در فرهنگ ما، هدف وسيله را توجيه می‌کند، کوتاهترين راه را انتخاب می‌کنيم و رقابت‌ها به تخريب تبديل می‌شوند. قبل از اينکه بگوييد: «نه! اينطور نيست!» کمی منصفانه به اطراف و حتی درون خود نگاه کنيد.

به نظر شما انتقاد از اين خودبزرگ‌بينی‌ها ضرورتی ندارد؟ ولی به نظر من از همه چيز واجب‌تر است؛ چون دليل و منشا تمام ديکتاتوری‌ها و خفقان‌ها و سرکوب‌ها که دغدغه اصلی شماست، همين خود بزرگ بينی‌ها و سعی در اول و بهتر ماندن شخص يا عده‌ای است. از ديد شما، چه اشکالی دارد اين مسأله به صورت طنز مطرح شود؟ حال که می‌بينيم اين حرکت بازتاب زيادی پيدا کرده و باعث شده اکثر دوستان با اين روش نگاهی به درون خود بياندازند؛ چرا بايد از آن ايراد بگيريم؟

خيلی از بزرگواران منتقد، اين حرکت را در جهت تخريب و تمسخر يک شخص می‌دانند! اين دوستان نکته‌بين‌تر از آن هستند که فقط يک مثال را ببينند؛ هرچند من و اغلب دوستان به اين شخص هيچ اشاره‌ای نکرديم و از اول تا آخر خودمان بوديم و خودمان. اگر هم توهين يا به قول شما هجوی بوده باشد، باز هم به خودمان برمی‌گردد، نه به شخصی که چند نفر به او اشاره کرده‌اند يا حتی به قول شما باعث اين حرکت بوده.

اتفاقاً در بين يادداشت‌های طنز دوستان بجز جنبه مفرح و خنده‌دار بودنشان، نکات اجتماعی بسياری بود. هرچند بستگی دارد، با چه ديدی به يک نوشته طنز نگاه کنيد. به طور مثال از جمله زير چه برداشتی داريد؟
«رفیق فابریک بودن با حسین ملکزاده در دوران دبیرستان و پیش‌دانشگاهی (حسین ملکزاده الان 206 دارد و بسیار مایه‌دار است)» - شراگيم

در هر حال بعضی از دوستان و حتی آن شخص مثال زده شده، سعی بسياری کردند که تمام اين يادداشت‌ها را در جهت تخريب ايشان، نشان دهند که به باور من وقتی مطلبی به طنز و با محوريت شخص نويسنده است، اين بهانه غيرقابل قبول خواهد بود، مگر اينکه تمام دنيا را سياه ببينيم و قبل از خواندن مطلبی آنرا هجو بناميم!

لازم به توضيح است که خود من با شخص مورد اشاره هيچ مشکلی ندارم و اولين‌بار که شخصاً از من خواست به وبلاگش لينک بدهم (دو سال پيش) به او لينک داده‌ام و اغلب مطالبش را خوانده‌ام. از ديد من او يک کودک است که حتی اگر هم قتلی مرتکب شود، نبايد مجازات شود، چه برسد به اينکه مانند اکثر مردم جامعه و حکومت، افتخارات خودساخته خود را به رخ ديگران می‌کشد. ولی مسلماً شما هم موافق سکوت در برابر خودخواهی‌ها و خودبرتربينی‌ها نيستيد؛ چون افرادی نکته بين و دلسوز هستيد و معمولاً کوچکترين مشکلات اجتماعی را مورد نقد و بررسی قرار می‌دهيد.

نوشته شده توسط سعيد حاتمی در ساعت 10:17

پيام‌هاى زير براى اين يادداشت نوشته شده:

نويسنده: کیمیا	Wednesday، 16 Jun، 2010 ساعت 14:59
سایت بدی ندارین.

نويسنده: حجت	Friday، 29 Jan، 2010 ساعت 23:37
کارقشنگیه

نويسنده: عمو زکی	Tuesday، 02 Dec، 2008 ساعت 19:15
کی این حرفارو یادت داده کوچولو اما افرین

نويسنده: بی‌نام	Saturday، 09 Aug، 2008 ساعت 07:59
سلام خوبی وبلاگ قشنگی داری آدرس چندتا سایت هفشجونی را می دونی

نويسنده: آناهیتا	Saturday، 14 Jun، 2008 ساعت 13:00
واسه چی پیام من نمیاد؟

نويسنده: سجاد

Tuesday، 16 Oct، 2007 ساعت 21:04

سایت هفشجان

URL: http://hafshjan.blogfa.com

نويسنده: سجاد

Tuesday، 16 Oct، 2007 ساعت 21:01

سایت هفشجان نشونیش اون زیره

URL: http://hafshjan.blogfa.com

نويسنده: ضده حال

Sunday، 27 May، 2007 ساعت 04:06

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!هیچچی بابا بیخی

URL: http://zedehal-dirtygirl@yahoo.com

نويسنده: ارژنگ حاتمی

Wednesday، 27 Sep، 2006 ساعت 12:51

سلام هم فامیلی
با همه حرفات غیر قتل موافقم

URL: http://arjang62.blogfa.com/

نويسنده: اوشگول (طنز نویس)

Wednesday، 27 Sep، 2006 ساعت 12:18

عجب....
دادا من لینکیدمت...

URL: http://oshgool.blogsky.com

نويسنده: بچه های هفشجان

Wednesday، 27 Sep، 2006 ساعت 04:44

سلام
از همه میخوام به سایت بچه های هفشجان یه سری بزنند
ممنونم

URL: http://hafshejan_city.mihanblog.com

نويسنده: شیخ حقگو

Tuesday، 26 Sep، 2006 ساعت 12:59

مام چاکریم.
شما هم موفق باشی

URL: http://www.mamut2000.blogfa.com

نويسنده: شیخ حقگو

Tuesday، 26 Sep، 2006 ساعت 12:25

اصلا این نوشته ها فکر نم یکنم قصد اهانت به کسی رو داشته باشن.یارو به خودش باید شک داشته باشه.
راستی آقا سعید به ما سر نمی زنیا

URL: http://www.mamut2000.blogfa.com

نويسنده: maHidoodi

Tuesday، 26 Sep، 2006 ساعت 10:29

این کامنت من چی شد این وسط؟ خلاصش تولدت مبارک با تاخیر و این صوبتا بود

URL: http://www.mahidoodi.com

نويسنده: دیوونه

Tuesday، 26 Sep، 2006 ساعت 09:46

سلام.

URL: http://diuvaneh.blogfa.com

نويسنده: جديدترين جك ها و..............

Tuesday، 26 Sep، 2006 ساعت 08:50

تا چند ماه ديگر در نوبت باشيم تا لينك را در وبلاگت قرار بدي ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

URL: http://hamdely.mihanblog.com

نويسنده: عبدالله رضايی

Tuesday، 26 Sep، 2006 ساعت 08:50

سلام
اصلا اینا فرق غ با ق رو هم نمی دونن دیگه چه برسه به طنز و.....
جریان قتل و بچه و .... چیه
آقا سعید بد آموزی داره نزن این حرفا رو(شوخی کردم)
به مادر بچه ها سلام برسون
منتظرتم
دوست دارم نظرتو در مورد این آپم بدونم
ممنون
موفق باشی

URL: http://www.rezaeionline.blogfa.com

نويسنده: زيتون

Tuesday، 26 Sep، 2006 ساعت 01:05

سعید جان من با طنز خيلی موافقم و با توهين و تحقير نه.
مواردی که بيشتر بچه‌ها نوشتن طنز به معنای واقعی بود و فقط دوسه مورد توهين‌آميز بود که کوروش نبايد دوست و دشمن را قاطی می‌کرد و از همه به دل می‌گرفت.
برقرار باد طنز
پيروز باد طنز
درود بر طنز
:)

URL: http://z8un.com

نويسنده: زهره	Monday، 25 Sep، 2006 ساعت 11:41
من فقط یه چیز بگم. از کامنت پست قبل من زیاد تعجب نکنی. اشتباهی اومده اینجا

نويسنده: ساناز

Monday، 25 Sep، 2006 ساعت 11:24

تو فیلم فرش باد، عالمی، ملائی گفت: ما ملت در عزاداری همه دکترا داریم. ولی در شادی دیپلم هم نداریم. و هزار و قرنی سال پیش هم روزنامه ای که نوشت در ایران خندیدن جرم است توقیف شد چون تعطیلی ولادت امام رضا حذف شد و به جای اون یه عزاداری به لیست عزاداری هامون اضافه. از چنین ملتی چه انتظاری میشه داشت؟

URL: http://www.sunnaz.blogspot.com

نويسنده: مریم

Monday، 25 Sep، 2006 ساعت 10:48

نمی دونم چرا اینقدر در صدد تخریب هم هستید شما که ادعای این را دارید که بی تفاوتید در برابر این حرفها چرا این پست به اندازه طومار را نوشته اید؟

____________
پاسخ:
برای اينکه شما اين طومار را بخوانيد و نخوانده همه چيز را در دنيا سياه و چرکين نبينيد و برای تخريب ديگران زينب‌وار نوحه صحرای کربلا نخوانيد!

در ضمن احتياجی نبود برای زدن حرف خود، اينهمه تدابير امنيتی بکار بريد! اگر به حرفی که زديد ايمان داريد، کمی شجاع باشيد؛ چون از اين کار شما (استفاده از روش‌های مختلف برای پنهان ماندن اطلاعات کامپيوترتان) تنها نکته‌ای که می‌توان فهميد، تخريب شخصيت است!

نويسنده: گلهای آفتابگردان

Monday، 25 Sep، 2006 ساعت 10:17

چه عرض کنم والا

URL: http://2sunflowers.persianblog.com

نويسنده: آفتاب پرست

Monday، 25 Sep، 2006 ساعت 05:55

کی گفته روشنفکری با طنازی مغایره؟ بنده خودم در عین اینí تو کله م لامپ دویست در حال تشعشعه در عین حال بسیار بسیار هم جلف هستم! شما گوشتو به این حرفا نده برادر. کار خودتو بکن!

URL: http://negar76.persianblog.com

نويسنده: محمد

Monday، 25 Sep، 2006 ساعت 04:20

whois from nic.ir
Domain Name: ashiyane.ir
Legal Holder: Behrooz Kamalian
Postal address:
Unit 28, Floor Seven, 36 Building , Daneshvar alley, Jamalzadeh St. , Enghelab Sq.
Tehran, IR
1336925748
Phone number: +98.2166935551
Fax number: +98.2166930577
Admin Contact: nic36928h37
Technical Contact: nic36928h37
Domain Name Server1: ns1.ashiyane.org
Domain Name Server2: ns2.ashiyane.org
Request Date: 29 December 2005
Last Verification: 21 September 2006

--------------------------------------------------------------------------------

Admin Handle: nic36928h37
Name: Behrooz Kamalian
Postal address:
Tajrish Sq, Fana Khosro St,Amir Salam Alley,No 22, Ashiyane ICT Company
Phone number: 22727284-5
Fax number: 22727283
email: nima.salehi@yahoo.com

--------------------------------------------------------------------------------

Technical Handle: nic36928h37
Name: Behrooz Kamalian
email: nima.salehi@yahoo.com

--------------------------------------------------------------------------------

Reseller: Govah Tadbir Rayaneh
Postal address:
Unir 1 , 1th Floor , No.376 , North Bahar St .
Phone number: +98 21 88849956-7
Fax number: +98 21 88307682
email: info@tadbir.ir

عاقبت گروه آشيانه به چاهي که خود کنده بود سقوط کرد.
پارسا رجيستر )ارتباط عرفان) و برادران عسسي و بهروز کماليان که اطلاعات محرمانه مشتريان هاستينگ خود را سرقت ميکردند سرانجام خودشان گير افتادند.
www.ashiyane.net

URL: http://www.ashiyane.net

نويسنده: مجتبی همتی (شب نشنییدر جهنم (

Monday، 25 Sep، 2006 ساعت 02:26

شدیدا باهات موافقم ! اصلا کدوم خری میگه ؟ که پرونده افتخارات برای تخریب ضیابری بوده ! حیف وقت که آدم برای تخریب ( تخریب چی ؟ ) این بچه بذاره !

URL: http://www.mhemmati.com

نويسنده: خدابیامرز

Monday، 25 Sep، 2006 ساعت 01:36

سلام علیکم

من نوشته ام که این موضوع افتخارات کار قشنگی بود، اما فشار علیحده ای را هم وارد کرد!

URL: http://AORTA.SPECIAL.IR

نويسنده: فواد

Sunday، 24 Sep، 2006 ساعت 11:23

موافقم کاملآ بی چون و چرا! پس دیگه چراشو نپرس.

URL: http://www.rah-e-man.com

نويسنده: حامین

Sunday، 24 Sep، 2006 ساعت 11:23

سعید جان عرض کردم که !! خندیدن جرم ست عزیزم! من گریه میکنم تو هم گریه کن! اینجوری دیگرون هم راحت تر هستند!!

URL: http://Haminpersia.persianblog.com

نويسنده: علی

Sunday، 24 Sep، 2006 ساعت 10:53

سعید جان کاملا با حرفهایت موافقم ولی آنجایی که گفتی او يک کودک است که حتی اگر هم قتلی مرتکب شود، نبايد مجازات شود، باید بگویم که به این آسانی ها هم نباید دست از سرش برداشت. وگرنه ایشان فردا یک چاقویی چیزی برمیدارد و میرود توی خیابانهای گیلان سراغ گردن و سینه مردم بینوا بعدش هم میگوید سعید حاتمی گفته کاری به کارم نداشته باشید. نه آقا جان یعنی ایشان اگر قتلی مرتکب شد باید فرستادش یا زندان بچه ها یا یک جایی که بچه های خطا کار را میبرند اردوگاه و تنبیه میکنند. البته این خودش جریمه اش سنگین هست چون اینطور که میگویند و ما شنیدیم این جا ها جای خوب و راحتی نیست و زندانی های بزرگتر تفریحات ناسالم و ناجوری دارند و سابقه و خاطره خوبی برای آینده این جوان که از عکسش پیداست جوان بسیار خوشرویی هم هست نمیتواند داشته باشد.

URL: http://lostdreams.blogfa.com/

نويسنده: شهــــلا

Sunday، 24 Sep، 2006 ساعت 10:50

؛؛؛ـــــ؟؟؟؟؟؟؟----!!!!!!!! هیچی نگم بهتره...

URL: http://21mehr.com